Wiki - KEONHACAI COPA

Thủ tướng Canada

Thủ tướng Canada
Government of Canada signature.svg
Trudeau visit White House for USMCA (cropped).jpg
Đương nhiệm
Justin Trudeau

từ 4 tháng 11 năm 2015
Hành pháp của Chính quyền Canada
Văn phòng Thủ tướng
Chức vụTướng công (không chính thức)
Thủ tướng (chính thức)
Quý ngài (ngoại giao)
Viết tắtPM
Thành viên củaHội đồng Cơ mật Nữ vương
Nội các
Nghị viện
Báo cáo tớiQuân chủ
Toàn quyền
Nghị viện
Dinh thự24 Sussex Drive (đang sửa)
Harrington Lake (theo mùa)
Rideau Cottage (tạm thời)
Trụ sở80 Wellington St,
Ottawa, ON K1P 5K9
Bổ nhiệm bởiToàn quyền
Nhiệm kỳTheo sự chấp thuận của Nữ vương
Tuân theoKhông (theo quy định của Hiến pháp)
Người đầu tiên giữ chứcNgài John A. Macdonald
Thành lập1 tháng 7 năm 1867
Cấp phóPhó Thủ tướng Canada (trống)
Lương$347,400 CAD (2018)[1]
Websitewww.pm.gc.ca
St Edward's Crown with maple leaves.svg
Bài này nằm trong loạt bài về:
Chính trị và chính phủ
Canada
Chính phủ

Thủ tướng Canada (tiếng Anh: Prime Minister of Canada; tiếng Pháp: Premier ministre du Canada), là người đứng đầu Chính phủ Canada và lãnh tụ của đảng với nhiều ghế nhất trong Hạ nghị viện (House of Commons; Chambre des communes) của Quốc hội.

Nơi cư ngụ chính thức của Thủ tướng là ngôi nhà 24 Sussex Drive tại Ottawa, Ontario; văn phòng chính thức của Thủ tướng nằm trong Tòa nhà Quốc hội, cũng tại Ottawa. Thủ tướng hiện nay của Canada là Justin Trudeau, con trai trưởng của cố thủ tướng Pierre Trudeau.

Tiêu chuẩn và cách tuyển chọn[sửa | sửa mã nguồn]

Bất cứ người công dân nào của Canada 18 tuổi trở lên đều có thể trở thành Thủ tướng. Tuy không bắt buộc nhưng theo tiền lệ thì Thủ tướng phải là một nghị viên của Hạ nghị viện, mặc dù trong lịch sử Canada đã có 2 nghị viên của Thượng nghị viện (Senate; Sénat) từng là Thủ tướng của Canada. Hơn nữa, khả năng dùng được cả tiếng Pháptiếng Anh, trong 50 năm gần đây, đã thành một điều kiện hầu hết dân Canada đòi hỏi từ các người lãnh đạo như Thủ tướng.

Nếu Thủ tướng chưa là nghị viên của Hạ viện, hay Thủ tướng bị thất cử cho ghế của chính mình, thì một nghị viên cùng đảng với một ghế chắc chắn sẽ từ chức để Thủ tướng có thể ra tranh cử (và dễ dàng đắc cử) cho ghế đó. Tuy nhiên, trong trường hợp đảng cầm quyền thay đổi lãnh tụ trong một thời gian ngắn trước một cuộc tổng tuyển cử, và người lãnh tụ mới không phải là một nghị viên của Hạ viện, thì họ sẽ đợi cho cuộc tổng tuyển cử đó. Thí dụ, vào năm 1984 đảng Tự do có lãnh tụ mới sau khi Pierre Trudeau từ chức Thủ tướng để về hưu giữa nhiệm kỳ; lãnh tụ mới, John Turner, trở thành Thủ tướng mà không phải là một nghị viên Hạ viện. (Ba tháng sau, sau cuộc tổng tuyển cử, John Turner tuy đã thắng ghế cho chính mình nhưng không đủ số ghế để thành lập chính phủ).

Nhiệm kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Thủ tướng của Canada không có nhiệm kỳ nhất định. Bất cứ lúc nào người giữ chức vụ này cũng có thể từ chức vì các lý do cá nhân hay lý do khác, tuy nhiên Thủ tướng bắt buộc phải từ chức khi một đảng khác chiếm được số ghế đa số trong Hạ viện. Việc này có thể xảy ra sau các cuộc tuyển cử để điền khuyết các ghế trống hay khi một hay nhiều nghị viên trong đảng nắm chính quyền ly khai để gia nhập các đảng đối lập.

Ngoài ra, khi đảng nắm chính quyền bị bỏ phiếu bất tín nhiệm tại một buổi họp của Quốc hội thì Thủ tướng có hai lựa chọn:

  • từ chức để một đảng khác thành lập chính phủ, nhưng
  • thông thường hơn, yêu cầu vị Toàn quyền giải tán Quốc hội và gọi một cuộc tổng tuyển cử.

Sau cuộc tổng tuyển cử, nếu một đảng khác chiếm được nhiều ghế hơn (nhưng không phải là số ghế đa số) thì Thủ tướng vẫn được quyền thành lập chính phủ bằng cách liên minh với các đảng khác để đạt được số ghế đa số. Nếu không thành lập được liên minh thì Thủ tướng phải từ chức để đảng với nhiều ghế nhất thành lập chính phủ - đây sẽ là một chính phủ thiểu số.

Một cuộc tổng tuyển cử phải được gọi bởi chính phủ đương nhiệm 5 năm sau kỳ tổng tuyển cử trước; tuy nhiên Thủ tướng có quyền yêu cầu vị Toàn quyền giải tán Quốc hội và gọi tổng tuyển cử bất cứ lúc nào trong thời hạn 5 năm đó. Theo thông lệ khi một chính phủ đa số đang tại quyền thì tổng tuyển cử thường được gọi trong khoảng 3,5-5 năm sau, hay khi có các trường hợp đặc biệt (như kỳ tổng tuyển cử năm 1988 để xem dân chúng Canada có bằng lòng cho chính phủ ký Thỏa ước Mậu dịch Tự do (Free Trade Agreement) với Hoa Kỳ). Khi một chính phủ thiểu số đang tại quyền thì tổng tuyển cử có thể xảy ra bất cứ lúc nào vì họ dễ bị lật đổ bởi một cuộc bầu bất tín nhiệm tại Quốc hội (chính phủ thiểu số của Joe Clark chỉ tồn tại 9 tháng trong thời gian 1979-1980).

Nhiệm vụ và quyền lực[sửa | sửa mã nguồn]

Vì chức vụ Thủ tướng có nhiều quyền lực nhất trong chính phủ của Canada nên nhiều người lầm tưởng đây là chức vụ quốc trưởng. Quốc trưởng của Canada, theo hiến pháp, là Nữ hoàng Elizabeth II. Thủ tướng, do đó, là người đứng đầu chính phủ nhưng không phải là người đứng đầu quốc gia.

Hơn thế nữa, vai trò của Thủ tướng không được nhắc đến trong Hiến pháp của Canada. Các quyền lực mà Thủ tướng được trao cho là để thi hành các nhiệm vụ của vị Toàn quyền; thí dụ, chỉ có vị đại diện này, thay mặt Nữ hoàng, có quyền giải tán Quốc hội hay tấn phong các bộ trưởng nhưng quyết định giải tán hay tấn phong là do Thủ tướng. Nói một cách khác, người đứng đầu về hành pháp tại Canada là vị Toàn quyền nhưng người này chỉ thi hành các nhiệm vụ hành pháp của mình theo quyết định hay yêu cầu của Thủ tướng.

Sir John A. Macdonald, Thủ tướng Canada đầu tiên

Về mặt lập pháp, Thủ tướng có một vai trò rất quan trọng vì là người lãnh đạo của đảng có nhiều ghế nhất trong Hạ viện, nơi mà đại đa số các đạo luật bắt đầu. Trước khi được mang ra bàn cãi tại Hạ viện, các dự luật phải được chấp thuận bởi toàn thể Nội các nhưng Thủ tướng là người quyết định thế nào là "chấp thuận". Khi được mang ra thảo luận, Thủ tướng có thể dùng số ghế của đảng mình trong Quốc hội để dẫn lái cuộc thảo luận theo ý mình.

Về mặt tư pháp, Thủ tướng có quyền đề nghị các chánh án của tòa Tối cao Pháp viện để vị Toàn quyền tấn phong.

Ngoài Tối cao Pháp viện, Thủ tướng có quyền đề nghị các người để vị Toàn quyền tấn phong cho các chức vụ sau đây:

  • Nghị sĩ của Thượng nghị viện
  • Tổng giám đốc, giám đốc hay chủ tịch các công ty, cơ quan hay ngân hàng thuộc Nhà vua
  • Đại sứ của Canada
  • và nhiều chức vụ quan trọng khác trong chính phủ.

Và, quan trọng nhất, chính Thủ tướng đề nghị một người dân Canada để Nữ hoàng phong chức Toàn quyền.

Vấn đề tập trung quyền lực[sửa | sửa mã nguồn]

Vì Thủ tướng Canada có nhiều nhiệm vụ quan trọng như trên, đã có nhiều người quan tâm đến việc tập trung quá nhiều quyền lực vào trong chức vụ này. Điển hình là đề nghị thay đổi nội quy của Hạ viện cho phép các nghị viên của Hạ viện có nhiều tự do hơn, thay vì phải tuân theo quyết định của đảng mình; các đề nghị thay đổi hiến pháp để Thượng viện được dân bầu lên và để có một hội đồng quốc hội có quyền phủ quyết các đề nghị của Thủ tướng cho các ghế chánh án của Tối cao Pháp viện.

Tuy Thủ tướng có rất nhiều quyền lực nhưng, trên thực tế, bị ảnh hưởng và giới hạn bởi nhiều người, nhiều phía. Nếu không có sự chấp thuận của Nội các, hay một đồng thuận không đạt được giữa Thủ tướng và các thành viên của Nội các, Thủ tướng có thể bị đẩy về nghỉ hưu sớm hoặc mất chức thủ lĩnh của đảng đang nắm chính quyền và, do đó, mất chức Thủ tướng. Ngay cả Thượng viện, tuy có vẻ không có nhiều quyền lực, cũng có thể làm trì hoãn các đạo luật của Thủ tướng đưa lên từ Hạ viện.

Nhưng quan trọng hơn hết, Canada là một liên bang mà quyền lực không hoàn toàn tập trung trong tay của chính phủ liên bang. Tất cả các thay đổi về hiến pháp phải có sự chấp thuận của các tỉnh bang (province) và các lãnh thổ tự trị (territory) - thường là qua một cuộc biểu quyết của các quốc hội của các đơn vị này. Tất cả các thay đổi về chính sách liên quan đến các quyền lực và quyền lợi của các tỉnh bang và lãnh thổ tự trị đòi hỏi các cuộc thảo luận và điều đình giữa họ và chính phủ liên bang.

Danh sách các Thủ tướng Canada[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy Sir John A. Macdonald được chính thức xem là Thủ tướng đầu tiên của Canada, vì ông là vị thủ tướng đầu tiên khi Canada thành lập liên bang, có nhiều nhà học giả xem Robert BaldwinLouis-Hippolyte Lafontaine là các người giữ địa vị này—đây là hai người được bầu lên bởi Province of Canada trong Đế quốc Anh (bao gồm OntarioQuébec hiện nay) trước khi Province of Canada cùng các thuộc địa khác của Anh thành lập liên bang Canada.

#Thủ tướngChân dungBắt đầuKết thúcĐảngThời gianGhi chú
1Sir John A. Macdonaldkhông khung1 tháng 7 năm 18675 tháng 11 năm 1873Tự do-Bảo thủ6 năm, 4 tháng, 4 ngày
2Alexander Mackenziekhông khung7 tháng 11 năm 18738 tháng 10 năm 1878Tự do4 năm, 11 tháng, 1 ngày
(1)Sir John A. Macdonaldkhông khung17 tháng 10 năm 18786 tháng 6 năm 1891Bảo thủ12 năm, 7 tháng, 20 ngày
3Sir John Abbottkhông khung16 tháng 6 năm 189124 tháng 11 năm 1892Bảo thủ5 năm, 5 tháng, 8 ngày
4Sir John Thompsonkhông khung5 tháng 12 năm 189212 tháng 12 năm 1894Bảo thủ2 năm, 0 tháng, 7 ngày
5Sir Mackenzie Bowellkhông khung21 tháng 12 năm 189427 tháng 4 năm 1896Bảo thủ1 năm, 4 tháng, 6 ngày
6Sir Charles Tupperkhông khung1 tháng 5 năm 18968 tháng 7 năm 1896Bảo thủ0 năm, 2 tháng, 7 ngày
7Sir Wilfrid Laurierkhông khung11 tháng 7 năm 18967 tháng 10 năm 1911Tự do15 năm, 2 tháng, 26 ngày
8Sir Robert Laird Bordenkhông khung10 tháng 10 năm 191110 tháng 7 năm 1920Bảo thủ/Liên minh (từ 1917)8 năm, 9 tháng, 0 ngày
9Arthur Meighenkhông khung10 tháng 7 năm 192029 tháng 12 năm 1921Liên minh/Tự do & Bảo thủ Quốc gia1 năm, 5 tháng, 19 ngày
10William Lyon Mackenzie Kingkhông khung29 tháng 12 năm 192128 tháng 6 năm 1926Tự do4 năm, 5 tháng, 30 ngày
(9)Arthur Meighenkhông khung29 tháng 6 năm 192625 tháng 9 năm 1926Bảo thủ2 năm, 2 tháng, 27 ngày
(10)William Lyon Mackenzie Kingkhông khung25 tháng 9 năm 19267 tháng 8 năm 1930Tự do3 năm, 10 tháng, 11 ngày
11Richard Bedford Bennettkhông khung7 tháng 8 năm 193023 tháng 10 năm 1935Bảo thủ5 năm, 2 tháng, 16 ngày
(10)William Lyon Mackenzie Kingkhông khung23 tháng 10 năm 193515 tháng 11 năm 1948Tự do13 năm, 0 tháng, 23 ngày
12Louis St. Laurentkhông khung15 tháng 11 năm 194821 tháng 6 năm 1957Tự do8 năm, 7 tháng, 6 ngày
13John Diefenbakerkhông khung21 tháng 6 năm 195722 tháng 4 năm 1963Bảo thủ Tiến bộ5 năm, 10 tháng, 1 ngày
14Lester B. Pearsonkhông khung22 tháng 4 năm 196320 tháng 4 năm 1968Tự do4 năm, 11 tháng, 29 ngày
15Pierre Trudeaukhông khung20 tháng 4 năm 19683 tháng 6 năm 1979Tự do11 năm, 1 tháng, 14 ngày
16Joe ClarkRightHonourableJoeClark (cropped).jpg4 tháng 6 năm 19792 tháng 3 năm 1980Bảo thủ Tiến bộ0 năm, 8 tháng, 27 ngày
(15)Pierre Trudeaukhông khung3 tháng 3 năm 198030 tháng 6 năm 1984Tự do4 năm, 3 tháng, 27 ngày
17John Turnerkhông khung30 tháng 6 năm 198417 tháng 9 năm 1984Tự do0 năm, 2 tháng, 18 ngày
18Brian Mulroneykhông khung17 tháng 9 năm 198425 tháng 6 năm 1993Bảo thủ Tiến bộ8 năm, 9 tháng, 8 ngày
19Kim Campbellkhông khung25 tháng 6 năm 19934 tháng 11 năm 1993Bảo thủ Tiến bộ0 năm, 4 tháng, 10 ngày
20Jean Chrétienkhông khung4 tháng 11 năm 199312 tháng 12 năm 2003Tự do10 năm, 1 tháng, 8 ngày
21Paul Martinkhông khung12 tháng 12 năm 20036 tháng 2 năm 2006Tự do2 năm, 1 tháng, 25 ngày
22Stephen Harperkhông khung6 tháng 2 năm 20064 tháng 11 năm 2015Bảo thủ9 năm, 8 tháng, 29 ngày
23Justin Trudeaukhông khung4 tháng 11 năm 2015Đương nhiệmTự doĐương nhiệmCon trai của Pierre Trudeau

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Indemnities, Salaries and Allowances”. Library of Parliament. ngày 11 tháng 4 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2017.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Wiki - Keonhacai copa chuyên cung cấp kiến thức thể thao, keonhacai tỷ lệ kèo, bóng đá, khoa học, kiến thức hằng ngày được chúng tôi cập nhật mỗi ngày mà bạn có thể tìm kiếm tại đây có nguồn bài viết: https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Canada